Page 50 - Öncelik Yayınları - EnBasitFen 6. Sınıf

5. ÜNİTE
SESİN SÜRATİ
SES VE ÖZELLİKLERİ

Video anlatım için
kodu okutunuz

- SESİN SÜRATİ -

Ses, kaynağından çıktıktan sonra maddenin tanecikleri tarafından birbirine iletilerek ortamda yayılır. Bu yüzden sesin yayılabilmesi
için maddesel ortama ihtiyaç vardır. Yani ses boşlukta yayılmaz.

Örneğin; Güneş ışınları uzay boşluğunu geçerek Dünya’ya ulaşır. Ancak Güneş’te meydana gelen şiddetli patlama seslerini duyamayız,
çünkü uzay madde olmayan ortamdır ve ses madde olmayan ortamda yayılamaz.
Sesin yayılması taneciklerin ses enerjisini birbirine aktarılması sonucu gerçekleşir.

Maddenin tanecikleri birbirine ne kadar yakın olursa ses o kadar iyi iletilir. Yani
maddenin yoğunluğu arttıkça sesin sürati de artar. Bu yüzden sesin sürati
en fazla maddenin katı hâlinde, sonra sıvı hâlinde ve en az gaz hâlindedir.
Katı Sıvı Gaz
Sesin Çeşitli Ortamlardaki Sürati
Sesin sürati yayıldığı ortamın sıcaklığına da bağlıdır. Sıcaklık
Madde Sesin Sürati (m/sn)
arttıkça sesin sürati de artar.
o
Katı Maddeler (20 C’de)
Demir 5100 Sesin Sürati
o
Madde Sıcaklık ( C)
Tahta 4700 (m/sn)
o
Sıtı Maddeler (20 C’de) Hava 332 0
Deniz Suyu 1522 Hava 344 20
Tatlı Su 1482
o
Gaz Maddeler (20 C’de) Işık doğrusal yolla, boşlukta ve maddesel ortamda yayılabilir.
Hidrojen 1284 Işığın sürati sesin süratinden çok daha fazladır. Sesin havadaki
sürati 340 m/sn iken, ışığın sürati 300 milyon m/sn’dir. Bu yüzden
Hava 340
yıldırım veya şimşeğin önce ışığını görüp sonra gürültüsünü duyarız.

49