Page 20 - baskı 7 fen deha

ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ 6 Uzay araştırmaları

1. Tarihte birçok gök bilimci yaptığı çalışmalar ile adını tarihe yazdırmıştır.
BATILI GÖK BİLİMCİLER VE TÜRK İSLAM GÖK BİLİMCİLERİ
CACA BEY Selçuklu döneminde Caca Bey tarafından gök bilimleri araştırma merkezi olarak yaptırılan Caca Bey Camii ve
1240-1301 medresesi Dünya’nın ilk gök bilim okuludur. Gök cisimlerinin hareketlerini inceleyen gözlemevi olarak ayakta
kalan tek medresedir.
KOPERNİK Modern gök biliminin kurucusu olarak kabul edilir. Bilim tarihine Kopernik Prensibi veya Kopernik Teorisi olarak
1473-1543 geçen gezegenlerin Güneş etrafında döndükleri esasına dayanan bir teori öne sürmüştür.
ALİ KUŞÇU Türk İslam dünyası gök bilimci ve matematik alimleri arasındadır. Ortaya koyduğu eserlerle büyük bir üne sahip
1403-1474 olmuştur. Fatih küllüyesinde bir Güneş saati yapmış, İstanbul’un enlem ve boylam derecesini hesaplamıştır. Ay’ın
ilk haritasını çıkarmıştır. Bugün Ay’ın farklı bölgelerine Ali Kuşçu’nun ve Abbas İbn Firnas’ın adı verilmiştir.
GALİLEO En önemli gözlemleri Ay ve Güneş üzerinedir. Ay’ın evrelerini incelemiştir. Ay’da dağlar, kraterler ve
1564-1642 vadiler görmüştür. Satürn’ün halkasını gözlemlemiş, teleskopu güçlü olmadığı için gezegenin halkasını iki
yapışık parça olarak görmüş ve bunları uydu zannetmiştir.
ULUĞ BEY Gök bilimi ve matematik alanında çalışmalar yapmıştır. 1428 yılında Semerkand’da bir gözlemevi yap-
1395-1449 tırmıştır. Bu gözlemevinde Batlamyus’un yaptığı çalışmadan sonra ilk kapsamlı yıldız cetveli olan Uluğ
Bey’ın “Yıldızlar Cetveli” büyük önem taşımaktadır.
KEPLER “Kozmografik Gizem” adlı eserinde gezegenlerin Güneş’e olan uzaklıklarını hesaplamıştır. Ayrıca Mars’ın
1571-1630 yörüngesinin elips şeklinde olduğunu belirtmiştir. Güneş’in gezegenlere olan çekm gücünü de içeren,
kendi adıyla anılan üç önemli yasa oluşturmuştur.

Yukarıda ismi verilen gök bilimciler ve yaptıkları çalışmalar incelendiğinde aşağıdaki yorumlardan hangi-
sine ulaşılabilir?

A) Uzay gözlemlerini başlatan Caca Bey Dünya’nın ilk gök bilimi okulunu yaptırmıştır.
B) Uluğ Bey Semerkant’ta yaptırmış olduğu gözlemevindeki çalışmasıyla ilk kapsamlı yıldız cetvelini oluşturmuştur.
C) Kepler, gezegenlerin Güneş’e olan mesafelerini inceleyerek çeşitli yasalar ortaya koymuştur.
D) Galileo ve Ali Kuşçu Ay’ı gözlemleyen Türk İslam gök bilimcilerindendir.

2. Antalya’da yer alan aşağıdaki Tubitak Ulusal Gözlemevi fotoğrafı incelendiğinde şehirden uzak, dağın tepesinde, o bölge-
de havanın açık olduğu görülmektedir. Antalya aynı zamanda ülkemizin bulutsuz gece sayısının çok olduğu bir şehirdir.

Ülkemizde yeni bir gözlemevi kurulmaya karar verilecek olursa aşağıdaki özellikleri verilen yerlerden
hangisine kurulması daha uygun olur?

A) Yıl boyunca güneşli gün sayısının fazla olduğu ve yerleşim yerlerinden uzak olan Konya Takkeli Dağı’nın zirvesine
B) Yıl boyunca bol yağış alan, havası temiz ve yüksekte olan Rize’nin Ayder yaylasına
C) Bir sanayi kenti olan İzmit’in Kartepe Dağı’nın eteğine
D) Türkiye’nin en yüksek dağı olan kışın bol yağış alan Ağrı Dağı’nın zirvesine

13 Öncelikle Bir Adım Önde
7. SINIF FEN BİLİMLERİ