Page 52 - 00_en_basit_fen_8
P. 52
MADDE DÖNGÜLERİ VE Kodu Okutarak Video
ÇEVRE SORUNLARI Anlatımlarına Ulaşabilirsiniz.
KARBON DÖNGÜSÜ OKSİJEN DÖNGÜSÜ
Karbon; karbonhidrat, protein, yağ, DNA gibi bir çok molekülün Oksijen canlıların yaşamı için gerekli olan en önemli madde-
yapısında bulunur. lerden biridir ve atmosferdeki gazların % 21'ini oksijen gazı
Karbonun temel kaynağı atmosferdeki karbondioksit (CO ) gazıdır. oluşturur.
2
Fotosentez sırasında karbondioksit yolu ile bitkiler tarafından Oksijenin kaynağı üreticiler yani fotosentez yapan canlılardır.
kullanılan karbon besinlerin yapısına ve besinler yoluyla da diğer Doğadaki oksijenin büyük bir kısmı sularda yaşayan algler tara-
canlıların yapısına katılır. fından üretilir.
Solunum sırasında da bu besinlerde bulunan karbonun bir miktarı Odun ve kömür gibi maddelerin yanması sırasında atmosfer-
karbondioksit gazı olarak tekrar atmosfere verilir. Bir kısmı ise ölü deki oksijen bol miktarda tüketilir.
bitki ve hayvan atıkları ile toprağa geçer. Bu atıklarda bulunan kar- Canlılar solunum sırasında atmosferdeki oksijeni alıp yerine
bon, ayrıştırıcılar ile tekrar atmosfere aktarılır. Yani ayrıştırıcılar karbondioksit verirler.
atmosferdeki karbondioksit miktarını arttırır. Üretici canlılar da fotosentez sırasında atmosferdeki kar-
Canlı kalıntılarının uzun süre toprak altında kalması ile oluşan fosil bondioksit gazını kullanırlar ve atmosfere geri oksijen gazı ve-
yakıtların (kömür, petrol, doğal gaz) yapısındaki karbon da yanma rirler.
sonucunda açığa çıkarak atmosfere karışır. Atmosferdeki karbon- Doğadaki oksijen gazının bu dönüşümüne oksijen döngüsü
dioksit tekrar fotosentez için kullanılır ve karbon döngüsü bu şekilde denir.
devam eder.
51
