Page 229 - 2020_2021_mantik_muh

Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları - V TEST | 42

2. Belirli bir konuda bilgi vermek amacıyla yazılmış metinlerde kullanılan anlatıma öğretici anlatım denir. Öğretici an-
latımda yazar,duygularına yer vermez,bu nedenle daha çok,nesnellik ağır basar.
Buna göre aşağıdaki metinlerden hangisinde öğretici anlatıma başvurulmamıştır?
A) Tabiat ile hayat, insanoğlunun şekil vererek güzel ve faydalı eserler vücuda getirebileceği muazzam bir malze-
me deposudur. Resim mi yapmak istiyorsunuz? Dünyada renkten ve boyadan çok ne var? Hakiki bir ressam
konu bakımından da bir sıkıntı çekmez. Bütün tabiat ve hayat işlenecek konu ile doludur.
B) Yalınlık; sadelik, gösterişsizlik, bir düşünceyi herkesin anlayabileceği bir açıklıkla anlatma, süssüz ve kısa, an-
lamı kuvvetli ve kesin sözdür. Hiçbir özentiye yer vermeyen cümle; gereksiz süslerden, eskimiş, anlamı iyi bi-
linmeyen kelimeleri kullanmaktan çekinme yalınlık için gereklidir.
C) Çay, Asya’nın güneydoğu bölgelerinde kendiliğinden yetişen ve doğal haline bırakıldığında küçük bir ağaç ka-
dar boylanan bir bitkidir. Çay fideleri tohumdan ya da genç sürgünlerden kesilen parçalardan fideliklerde üretil-
mekte, sonra asıl yetişecekleri yerlere aktarılmaktalar.
D) Orhun Abideleri, Göktürk İmparatorluğu’nun ünlü hükümdarı Bilge Kağan Dönemi’ne ait 6 adet yazılı ve dikili
anıttır. Bu eserlerden üç tanesi çok önemlidir: Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk. Bu eserler Türk dili, edebi-
yatı, tarihi ve sanatı konusunda birçok bilgiyi bizlere sunmaktadır. Türkçe adı ilk kez bu eserlerde yer almış ve
bu anlamda da tarih açısından önemli değerler arasına girmeyi başarmıştır.

3. Anlatım biçimleri; açıklama, tartışma, öyküleme ve betimleme olmak üzere dört tanedir. Her bir anlatım biçiminin
kendine göre özellikleri vardır.

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde, ağır basan anlatım tekniği ile yay ayraç içindeki bilgi yanlış verilmiştir?
A) Trenin hareketine pek az bir vakit kalmıştı. Odacı süklüm püklüm hâliyle fakat oltasına balık dokunduğunu his-
seden balıkçının sakin ve emniyetli duruşuyla bekliyordu. Ani bir hareketle odacının eline bir on liralık uzattı.
Teşekkür etmeye bile vakit bulamadan gişelerin bulunduğu yere doğru koşarak uzaklaştı.(Öyküleme)
B) Her yer toz dumandı. Göz gözü görmüyordu. Rüzgâr önüne ne geçerse sağa sola fırlatıyordu. Gazete kâğıtları,
poşetler, kurumuş ağaç yaprakları havada uçuşuyordu. Yoğun toz bulutuyla birlikte yerlere saçılmış eşyalar
sokağı bir harabeye çevirmişti. Çatılardan düşen kiremitler sokağı kapatmış araçların geçişine izin vermiyordu.
(Betimleme)
C) Hayatta hiçbir şey sadece kendi menfaatini düşünen bir insandan daha tehlikeli olamaz. Bu tür insanlar yeri
geldiğinde en yakın arkadaşını bile gözünü kırpmadan harcarlar. Hangimiz bu tür insanlarla karşılaşmadık ki?
Önemli olan bu insanları tanıyabilmek değil bu insanlardan uzak durabilmesini bilmektir.(Tartışma)
D) Yeni şiir başka, yeni şair başkadır. Yeni şair, şiire kendisinden önce gelenlerin eserlerinde bulunmayan bir nite-
lik getirmiş insandır. Nedim de Bâki gibi, Naili gibi gazeller, kasideler yazar. Ama onda, “Bu söz Nedim’in sözü-
dür.” dedirten bir durum vardır. O nedenle bütün büyük şairler birer yeni şairdir. (Açıklama)

223